logo

fb youtube rss

Σύνδεση

5317978
ΣήμεραΣήμερα416
YesterdayYesterday712
Αυτή την εβδομάδαΑυτή την εβδομάδα3597
Αυτό το μήναΑυτό το μήνα2471
ΣύνολοΣύνολο5317978


Βλέπε σχόλιο Καλόπουλου στο τέλος του άρθρου...

Καταγράφοντας την επαφή με τον Θεό
Ο νευροεπιστήμονας Αντριου Νιούμπεργκ μάς εξηγεί γιατί πιστεύουμε και πώς ο εγκέφαλός μας κατασκευάζει «πραγματικότητες»

Του Γιάννη Κολοβού

Τελικά, υπάρχει λύση στα προβλήματά μας! «Για να διατηρήσετε το πνεύμα σας ανοιχτό και να νιώσετε απόλυτα εναρμονισμένοι με τους γύρω σας», γράφει ο διακεκριμένος νευροεπιστήμονας Αντριου Νιούμπεργκ, «το μόνο που απαιτείται σε νευρολογικό επίπεδο είναι η συνειδητή μείωση της δραστηριότητας στους δύο μετωπιαίους και στους δύο βρεγματικούς λοβούς, καθώς και η αναστολή της στεφανιαίας δραστηριότητας του εγκεφάλου, η οποία σχετίζεται με τον θυμό και τον φόβο». Το πράγμα, δηλαδή, ακούγεται σχετικά απλό!

Ο Αντριου Νιούμπεργκ είναι αναπληρωτής καθηγητής στο τμήμα Ραδιολογίας και Ψυχιατρικής του Πανεπιστημίου της Πενσιλβάνια και λέκτορας στο τμήμα Θεολογίας, έγραψε δε –σε συνεργασία με τον Μαρκ Ρόμπερτ Γουόλντμαν, θεραπευτή και επιστημονικό συνεργάτη στο Κέντρο Πνευματικότητας και Νου του ίδιου πανεπιστημίου– το εξαιρετικά ενδιαφέρον βιβλίο «Γιατί πιστεύουμε: Πώς η επιστήμη του εγκεφάλου εξηγεί την ανάγκη μας για τον Θεό», το οποίο κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Αβγό. Και αντικείμενό του δεν είναι μόνον η θρησκευτική πίστη, αλλά το πώς συγκροτούνται οι πεποιθήσεις μας μέσα από τη λειτουργία του ανθρώπινου εγκεφάλου. Και φυσικά, κάπου εδώ εγείρεται η πρώτη απορία μας, την οποία απευθύναμε στον διακεκριμένο ερευνητή: Μήπως η «μέτρηση» της θρησκευτικότητας και η ερμηνεία της, από την οπτική της νευρολογίας, οδηγήσει σε εκ νέου αποδόμηση της θρησκείας, η οποία θα συμπαρασύρει και το ηθικό αξιολογικό μας σύστημα; Ή για να το θέσουμε αλλιώς: είναι η επιστήμη σε θέση να κατασκευάσει μια νέα ηθική στη θέση εκείνης που θα καταβαραθρωθεί, αν αποδειχθεί ότι η θρησκευτική πίστη είναι ένα παιχνίδι που απλώς συμβαίνει στον εγκέφαλό μας;
«Η επιστήμη συνέβαλε στην αποδυνάμωση κάθε ηθικού συστήματος που βασιζόταν στη θρησκεία», απαντά ο καθηγητής. «Πολλοί στρέφονται στην επιστήμη επειδή νομίζουν ότι παρέχει μια πιο αντικειμενική και λογική προσέγγιση του κόσμου, επομένως και ένα πιο λογικό και αντικειμενικό σύστημα ηθικών αξιών. Παρ’ όλα αυτά, διατηρώ κάποιες επιφυλάξεις για το αν η επιστήμη παρέχει όντως κάποιο ηθικό σύστημα αξιών. Στην ουσία, αποτελεί ένα εργαλείο μελέτης του κόσμου και ο ρόλος της δεν είναι να κρίνει τι είναι σωστό και τι λάθος. Στην ιδανική της μορφή, η επιστήμη θα έπρεπε να αξιολογεί αν μια ιδέα λειτουργεί σε ένα συγκεκριμένο πλαίσιο, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι η εν λόγω ιδέα είναι και ηθικά σωστή».
Στο βιβλίο του ο καθηγητής Νιούμπεργκ υποστηρίζει, χρησιμοποιώντας εκλαϊκευμένη γλώσσα, ότι η αρχιτεκτονική του μυαλού μας είναι τέτοια που «εκ φύσεως» κατασκευάζουμε και πρεσβεύουμε πνευματικές αντιλήψεις. Και η κάθε λογής θρησκευτικότητα είναι η παλαιότερη και πιο κοινή έκφανσή τους. «Δεν έχουμε άλλη επιλογή από το να πιστεύουμε» και η πίστη μας συνδέεται πρακτικά με την ηθικότητα, οι λειτουργίες της οποίας εδράζονται στους μετωπιαίους λοβούς του εγκεφάλου.
Ομως, παραδέχεται ότι τελικά αυτό που βιώνουμε ως ηθικό σύστημα αποτελεί συνδυασμό διδαγμένων πιστεύω, νευρολογικής ανάπτυξης και ομαδικής συναίνεσης. Η λειτουργία της πίστης δηλαδή μπορεί μόνο εν μέρει να αποκρυπτογραφηθεί από τη νευροεπιστήμη. Αλλωστε, όπως αναφέρει στη συνομιλία που είχαμε μαζί του: «Ενα άλλο ζήτημα είναι ότι οι επιστήμονες συνήθως αντιμετωπίζουν κι αυτοί τα ηθικά διλήμματα που στοιχειώνουν κάθε απλό άνθρωπο. Συχνά είναι μικροπρεπείς, ανταγωνιστικοί κι εκδικητικοί. Η καλύτερη προσέγγιση είναι να βρούμε τρόπους να συνδυάσουμε ό, τι καλύτερο έχει να προσφέρει η επιστήμη με ό, τι καλύτερο προσφέρουν οι θρησκευτικές και πνευματικές παραδόσεις».

Η προσευχή του άθεου
Πώς όμως του ήρθε να αναζητήσει τον Θεό; «Δεν θα έλεγα ότι προσπαθώ να προσεγγίσω τον Θεό! Παρ’ όλα αυτά, η έννοια του θείου, της θρησκείας και της πνευματικότητας αγγίζει βαθιά όλα τα ανθρώπινα όντα. Κάθε πολιτισμός, από την εποχή του Νεάντερταλ έως τους Ελληνες φιλοσόφους και τον σύγχρονο άνθρωπο, έχει αναρωτηθεί “γιατί είμαστε εδώ;” “Ποιο είναι το νόημα της ζωής μας;” Είναι φυσικό να καταφεύγουμε σε όλες τις δυνατές προσεγγίσεις, συμπεριλαμβανομένης και της επιστημονικής».

Ο καθηγητής Νιούμπεργκ, λοιπόν, απεικόνισε, χρησιμοποιώντας τομογραφία απλού φωτονίου (SPECT), την εγκεφαλική λειτουργία βουδιστών μοναχών πριν και μετά τον διαλογισμό, την προσευχή μιας ομάδας Φραγκισκανών μοναχών, Πεντηκοστιανές γυναίκες σε φάση «πολυγλωσσίας», ακόμα κι έναν δηλωμένο άθεο (ο οποίος πίστευε στις δυνατότητες του εγκεφάλου) που συνήθιζε να αυτοσυγκεντρώνεται χρησιμοποιώντας ασκήσεις αναπνοής. Σε όλους κατέγραψε αυξημένη δραστηριότητα στον προμετωπιαίο φλοιό και μείωση στους βρεγματικούς λοβούς, όπου βρίσκεται το «κέντρο προσανατολισμού» του εγκεφάλου. Συνέβαινε δηλαδή κάτι παρόμοιο με αυτό που στη νευροεπιστήμη ονομάζουν «απώλεια προσαγωγών αισθητικών ερεθισμάτων». Είτε την κατάσταση αυτή την ονομάσουμε σύνδεση με το θείο είτε νευρική παραίσθηση, το σίγουρο είναι πως η πολύχρονη «προπόνηση» του εγκεφάλου μας σε ένα τέτοιο φαινόμενο δημιουργεί μια νέα δομή ενώ, γενικά, συνοδεύεται από αύξηση του επιπέδου σεροτονίνης, η οποία δρα σαν φυσικό αγχολυτικό.
Ο εγκέφαλος έχει την προδιάθεση να απορρίπτει κάθε πιστεύω που έρχεται σε αντίθεση με την ήδη δομημένη κοσμοθεωρία του,
γράφει στο βιβλίο του ο δρ Νιούμπεργκ.
Ομως, ο άνθρωπος έχει τη βιολογική δύναμη να επιβάλλεται στα καταστροφικά πιστεύω του και να παράγει νέες ιδέες, οι οποίες άλλωστε είναι σε θέση να αλλοιώνουν το νευρικό δίκτυο.
Τελικά, είναι οι νευροεπιστήμονες οι φιλόσοφοι της μεταμοντέρνας εποχής; «Είναι δύσκολο να μελετήσεις τον εγκέφαλο», απαντά, «χωρίς να επηρεάζεσαι από το ποιος είσαι, πώς βλέπεις τον κόσμο και το πώς αντιλαμβάνεσαι τη φύση της πραγματικότητας. Γι’ αυτό πολλοί νευροεπιστήμονες επηρεάζονται από τις φιλοσοφικές ιδέες. Στην ουσία όμως, όλες οι επιστήμες έχουν κάτι να προσφέρουν στα μεγάλα ερωτήματα». Τα μεγάλα ερωτήματα! Ποιο είναι το δικό σας υπέρτατο ερώτημα, κύριε καθηγητά; «Για μένα το υπέρτατο ερώτημα είναι το εξής: Πώς ξέρουμε τι είναι αλήθεια; Από εκεί πηγάζουν όλα τα υπόλοιπα»! Και φυσικά, δεν θα μπορούσε να μην τεθεί και το ερώτημα των ορίων της ερμηνείας της ανθρώπινης συμπεριφοράς από μια τέτοια οπτική. Ποια είναι δηλαδή η επόμενη πρόκληση για τον δρα Νιούμπεργκ; «Θα συνεχίσω να εξερευνώ τις διαφορετικές μορφές θρησκευτικών και πνευματικών πρακτικών και εμπειριών. Σκοπός μου είναι να δημιουργήσω έναν πλήρη χάρτη του γονιδιώματος της θρησκείας (religionomes), ανάλογο με το σύνολο των χρωμοσωμάτων του ανθρώπου. Ετσι θα είχα την ευκαιρία να κατηγοριοποιήσω και να αξιολογήσω τις θρησκευτικές παραδόσεις με βάση τα δεδομένα του τομέα μου, χωρίς να εξαιρέσω, βέβαια, τις φιλοσοφικές απόψεις που υπάρχουν».
Ο ζωντανός τρισδιάστατος κόσμος που αντιλαμβανόμαστε (μέσω των αισθήσεων) είναι στην πραγματικότητα φτιαγμένος από νευροχημικές και νευροηλεκτρικές διεγέρσεις, οι οποίες χρησιμοποιούν τον «έξω κόσμο» για να κατασκευάσουν μια εικόνα μέσα στο ανθρώπινο μυαλό. Αυτή είναι η βασική αρχή της επιστήμης του εγκεφάλου και αντικείμενό της το πώς εφάπτονται όλα αυτά στον εγκέφαλο. Εκεί όπου όλα είναι έννοιες – κάτι τέτοιο είναι και ο Θεός… Τελικά, δρ Νιούμπεργκ, είστε πιστός – κι αν ναι, σε τι; «Πιστεύω ότι το σύμπαν (άσχετα με το αν περιλαμβάνει τον Θεό ή όχι) θα μας αποκαλυφθεί αν είμαστε προσεκτικοί και επίμονοι όταν το εξερευνούμε. Η παρατήρησή μας, όμως, θα πρέπει είναι πολύμορφη: επιστημονική, φιλοσοφική, πνευματική»!

Πηγη http://news.kathimerini.gr/4dcgi/_w_articles_civ_1_23/05/2010_401692

Σχόλιο Καλόπουλου
Ολόκληρη η παραπάνω μελέτη, κατά τη γνώμη μου αποδεικνύει όχι μόνο την από χιλιετίες έμφυτη μεταφυσική προδιάθεση του ανθρώπινου εγκέφαλου... αλλά και την χειραγώγηση του, χιλιετίες τώρα, από ιερατεία με πολύ συγκεκριμένες απόψεις περί ιερότητας και θείου!  

Σήμερα είναι φυσικό, οι αναθεωρητικές προσεγγήσεις να έρχονται αντιμέτωπες με τις βαθιές εγκεφαλικές εγγραφές των διαφόρων θρησκειών, που για απίστευτα μεγάλα χρονικά διαστήματα, είχαν την ανεμπόδιστη ευκαιρία, να εμφυτεύουν την δική τους σκόπιμη, στρεβλή και αυθαίρετη άποψη-εικόνα του θείου! 
Όλη η ουσία του παραπάνω άρθρου κατά τη γνώμη μου βρίσκεται στην πρόταση:

"Ο άνθρωπος έχει τη βιολογική δύναμη να επιβάλλεται (αναθεωρητικά) στα καταστροφικά πιστεύω του και να παράγει νέες ιδέες, οι οποίες άλλωστε (νέες ιδέες) είναι σε θέση (επίσης) να αλλοιώνουν το νευρικό δίκτυο".  

Πράγματι, νέες απίθανες θρησκείες, (οι λεγόμενες καταστροφικές θρησκείες) σε ελάχιστο χρόνο μπορούν να μεταβάλουν σε πειθήνιο όργανό τους, κάθε αφελή που τις πίστεψε. Το γεγονός αυτό αποδεικνύει, ότι η έμφυτη αυτή ανθρωπινή ευπιστία, θα μπορούσε κάλλιστα στα χέρια των καταλλήλων ανθρώπων, να γίνει όργανο αναβαθμισμένης ιεροπρέπειας, αν οι αρχαίες δόλιες και ξεκάθαρα εξουσιαστικές θρησκείες, δεν πρόβαλαν λυσσαλέα αντίσταση. 

Βασικά το πρόβλημα των θρησκειών δεν βρίσκεται στην αγαθολογική τους βιτρίνα. Αν είχαν αρκεστεί σ’ αυτήν, δεν θα είχαμε τις τερατώδεις ακρότητες των ανεπίτρεπτων φανατισμών και των τρισάθλιων θρησκευτικών πολέμων, που εν τέλει αποτελούν και το βασικό ζητούμενο, της επιμονής χειραγώγησης των αναρίθμητων πιστών, υπέρ των ιερατικών συμφερόντων.  

Θα ήμασταν αφελείς αν νομίζαμε ότι οι θρησκευτικές πεποιθήσεις μπορούν με λογικές διαδικασίες, να καταργηθούν πάραυτα και εντελώς. Οι βαθιά χαραγμένες μεταφυσικές ανησυχίες των ανθρώπων, πρέπει απλά συνεχώς και με ιαματική κατανόηση να εξευγενίζονται από την αναθεωρητική λογική, βοηθώντας τους επιρρεπείς στην δεισιδαιμονία πιστούς (που φυσιολογικά αποτελούν την πλειονότητα των ανθρώπων) να αντιστέκονται στοιχειωδώς, στο δαιδαλώδες δίκτυο της εκμετάλλευσης τους από τα πλανερά ανθολογήματα των ιερατείων. 
Έχει άλλωστε διαπιστωθεί πως η ήπιες μορφές θρησκευτικού, δηλαδή αυτές που λειτουργούν με ίδιους πόρους και δεν τους επιτρέπεται να αναρριχώνται σαν βδέλλες πάνω στον κρατικό μηχανισμό, διεκδικώντας π.χ. την σχολική παιδεία και τις υπόγειες ή και φανερές κρατικές εξουσίες, δεν έχουν την ίδια βλαπτική δύναμη στην εξέλιξη ενός έθνους. 
Την διαπίστωση αυτή έκαναν με διεθνείς μετρήσεις πανεπιστήμια του εξωτερικού, καταλήγοντας στο συμπέρασμα, πως αντίθετα με όσα πιστεύαμε, όσο οι δείκτες της θρησκευτικότητας ενός έθνους είναι ανεβασμένοι, τόσο και όλοι οι δείκτες της διαφθοράς είναι αυξημένοι. 
Όσο για το διάσημο επιχείρημα ότι ακόμα και σήμερα, η θρησκεία αποτελεί την καλύτερη βάση κοινωνικής ηθικής ... δεν έχετε παρά να δείτε τα ευνομούμενα κοσμικά κράτη της Σκανδιναβίας, όπου ενώ η θρησκευτικότητα είναι σχεδόν ανύπαρκτη, όλοι σχεδόν οι ηθικό-κοινωνικοί δείκτες, βρίσκονται στην θετικότερη τους εξέλιξη!

Περισσότερα βλέπε
Η διαχείριση της μεταφυσικής ανησυχίας των ανθρώπων είναι επιβεβλημένη!
Η θρησκευτική πίστη δεν αποτελεί προϋπόθεση για την υγιή ευημερία των κοινωνιών