logo

fb youtube rss

Σύνδεση

ΑΔΑΜΑΝΤΙΟΥ ΚΟΡΑΗ
ΑΠ’ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ Μ. ΚΑΛΟΠΟΥΛΟΥ «ΘΑΥΜΑ ή ΑΠΑΤΗ ΤO ΑΓΙΟ ΦΩΣ ΤΗΣ ΙΕΡΟΥΣΑΛΗΜ» ΟΛΟΚΛΗΡΟ ΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΠ’ ΤΟ "ΧΑΜΕΝΟ" ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ ΑΔΑΜΑΝΤΙΟΥ ΚΟΡΑΗ: «ΠΕΡΙ ΤΟΥ ΕΝ ΙΕΡΟΣΟΛΥΜΟΙΣ ΑΓΙΟΥ ΦΩΤΟΣ».ΜΕΡΟΣ Ζ

ΑΔΑΜΑΝΤΙΟΥ ΚΟΡΑΗ

ΜΕΡΟΣ Ζ

Φ. Δικαιως ηθελες απολογεισθαι υπερ αυτων, αν εσιωπουσαν καν περι της εις Ιερουσαλημ προσκυνησεως. Αλλ αυτοι εξεναντιας, οχι μονον την κηρεττουν, ως εργον σχεδον αναγκαιον εις σωτηριαν, οχι μονον δεν παεουν να παρα­κινωσι τους απλουστερους να τρεχωσιν εις την Ιερουσαλημ, δια να ασωτευωσιν εκει ο,τι χρεωστουν να οικονομωσιν εις ανατροφην των ιδιων τεκνων, η αλλην κοινην ωφελειαν του γενους τινα, αλλα και οσους υποπτευονται η ακουουν εμποδιζοντας της Ιερουσαλημ το ταξειδιον δεν αισχυνονται να διαβαλλωσιν ως ασεβεις.

Κ. Εφανησαν και τινες τοιουτοι, ωστε να διαβαλλωσι τους αθωους. αλλα δεν ειναι ουδε τουτο κοινη νοσος του κληρου μας.

Φ. Τους Σιναϊτας ισως ζητεις να εξαιρεσης· τουτων ομως ο σκοπος (αν πιστευσομεν και τουτων τους αντικατηγορους αγιοταφιτας) ειναι οχι να ελευθερωσωσι τους Χριστιανους απο την πλανην, αλλα να τους σερωσιν, αυτους και τους θησαυρους των, απο την Ιερουσαλημ εις το Σιναιον ορος.

Κ. Δεν αντιφερονται μονοι οι Σιναϊται εις το θαυμα της Ιερουσαλημ. Παρα τουτους γνωριζω πολλους αλλους σεβασμιους Για τη

εκκλησιαστικους, οι οποιοι επιθυμουν να ελευθερωσωσι την Ανατολικην εκκλησιαν απο το ονειδος του αισχρου θαυματουργηματος· αλλα αναγκαζονται (παλιν το λεγω) να σιωπωσι, δια τους μεθυσμενους.

Φ. Εξευρεις τι συλλογιζομαι μεσον ικανον, κατα την κρισιν μου, να ταχενη την ανανηψιν των μεθυσμενων;

Κ. Τι;

Φ. Να δημοσιευσημεν δια του τεπου οσα μου ιστορησες περι της αρχης και προοδου του αγιου φωτος.

Κ. Μεσον θαυμαστον να μας λιθοβολησωσι και τους δύο. Δεν ειν ακομη καιρος τοιαυτης δημοσιευσεως.

Φ. Επερασε και ο καιρος της λιθοβολιας. Εδισταζα κ´ εγω καταρχας· αλλα τωρα μ´ εθαρρυναν αι τοσαι σου αποδειξεις. Η φοβεισαι μη μας κηρύξωσιν αθεους.

Κ. Και το κρινεις τουτο μικρον;

Φ. Μεγα και δεινον· αλλα τι με μελει, αν με συκο­φαντησωσιν ως αθεον, οταν η συνειδησις μου μαρτυρη, οτι δεν εδιστασα ποτε περι της υπαρξεως του θεου; Πολυ δεινο­τερον ηθελ εισθαι, εαν, δυναμενος να δειξω εις τους ομο­γενεις, πως θελει ο θεος να λατρευεται, εσιωπουσα δια της συκοφαντιας τον φοβον. Εις του βιου την σκηνην οστις αναλαμβανει φιλοσοφου προσωπον, πρεπει να το δραματιζη, ως υπαγορευουν της φιλοσοφιας οι νομαι, μηδε να το φθειρη χαριζομενος εις ολιγους τινας αναισθητους των καλων θεατας.

Κ. Φιλος της σοφιας και της αληθειας επαγγελομαι κ´ εγω· να σ´ εξομολογηθω ομως την αληθειαν, δεν αισθΟνομαι πολλην ορεξιν ουτε να λιθοβοληθω, ουτε να ονομασθω αθεος, ουδε πιστευω, οτι χρεωστω να κινδυνευσω την τιμην και την ζωην μου, δια να φωτισω τους μωρους... Τι κινεις την κεφαλην;

Φ. Οτι, φιλε μου, φοβουμενος αθεοτης συκοφαντιαν, λεγεις ομως και φρονεις, ο,τι εφρονουσαν οι αθεοι.

Κ. Πως;

Φ. Ελησμονησες τι ελεγε περι του υπερ της πατριδος ζηλου ο περιβοητος την αθεÀαν Θεοδωρος; Κατα τουτον, δεν χρεωστει ο φρονιμος ανθρωπος να θυσιασθη αν η χρεια το καλεση, δια την πατριδα του, επειδη πατρις ειναι ολος ο κοσμος, ουδε να μωρανθη αυτος, δια να ωφεληση τους μωρους[1].

Κ. Εις τους κορακας και ο Θεοδωρος και το δογμα του! Οτι ειμαι ετοιμος να θυσιασθω υπερ της πατριδος και του γενους μου, ουδε συ αμφιβαλλεις, νομιζω, περι τουτου· αλλ επειδη δεν ηλθεν ακομη ο καιρος της ωφελειας, εις τι χρησιμευει η θυσια;

Φ. Και τις σε εφερεν εις τοσην απελπισιαν; Συ αυτος επαρατηρησες και ωμολογησες, οτι των μωρων ο αριθμος ολιγοστευει καθημεραν, δια την ενεργουμενην των φωτων εξαπλωσιν.

Κ. Αλλ ειπα και οτι δεν ειναι πολυς καιρος απου ηρχισεν η εξαπλωσις. Το πληθος των μωρων υπερβαινει ακομη πολυ τον αριθμον των φρονιμων.

Φ. Οσον μωρους και οσον πολλους και αν υποθεσης τους μωρους μας, δεν εφθασαν εις τοσην αλογιαν, ωστε να μη κλονηθωσιν, αναγινωσκοντες την οποιαν εκαμες ακριβη ιστοριαν του αγιου φωτος. Εως τωρα δεν την εγνωριζαν ουτ αυτοι, ουτε πολλοι απο τους φρονιμους, καθως ουδ εγω ακομη. Δύο μονους η τρεις αν κερδησωσιν οι λογοι σου, επληρωσες το προς την πατριδα σου χρεος, μεταβαλλων αληθως (ως εσυμβουλευεν ο Δημοσθενης τους Αθηναιους) τα θεωρικα εις στρατιωτικα, και μεταφερων εις τας χρειας της πατριδος τα μωρως εξοδευομενα εις θεαν θαυματος πλασμενου απο φραγκοπατερας, εχθρους ασπονδους της Ανατολικης εκκλησιας. Ελευθερώνεις δ ενταυτω και την εκκλησιαν μας απο ονειδος τοσον μαλλον αδικον, οσον ονειδιζομεθα απ αυτους εκεινους, οι οποιοι μας κατεστησαν αξιους ονειδισμου. Αλλ ας υποθεσημεν και το χειροτερον, οτι δεν εκερδησες κανενα απο τους μωρους· οι φρονιμοι θελουν δωσειν προσοχην εις τους λογους σου· και ενδυναμουμενοι απ αυτους, εμπορουν ευκολωτερα να πολεμωσι τας δεισιδαιμονιας. Τελος, υποθετω και το χειριστον, οτι ουδε φρονιμοι εμειναν πλέον εις το γένος, αλλα, κατα την Δαυϊδικην μαρτυριαν, «Παντες εξεκλιναν, αμα ηχρειωθησαν, ουκ εστιν εως ενος[2]» ουδ η τοσον ελεεινη καταστασις αρκει να δικαιολογηση την σιωπην του φιλοσοφου.

Κ. Τοτε ομως λαλει εις τους τοιχους της πόλεως και οχι πλέον εις τους πολιτας.

Φ. Οχι βεβαια εις τους ζωντας και παροντας· αλλα τοτε η φωνη του γινεται κατα της ζωσης και παρουσης γενεας αληθης διαμαρτυρια, ητις δεναται να χρησιμευση, εις τους πολιτας της επερχομενης γενεας· τοτε, ονειδιζων τους συγχρονους, προοδοποιει και ευκολενει την διορθωσιν των μεταγενεστερων ομογενων. Ο θανατος χωριζει μονα μας τα σωματα απο τους ζωντας, αλλα δεν αφανιζει και τας ψυχικας ημων προς αυτους σχεσεις· μας ελευθερώνει απο τα μερικα προς τους συγχρονους πολιτας χρεη και καθηκοντα, αλλ οχι και απο το εις την πατριδα αιδιον χρεος. Πολλα ολιγους ωφελησεν η δια ζωσης φωνης διδα­σκαλια του Σωκρατους, κ´ ηθελε περιορισθην εις εκεινων μονων των ολιγων την ωφελειαν, αν δεν εφροντιζαν οι μαθη­ται του να μας την παραδωσωσιν εγγραφως. Ποσαι, νομιζεις, μυριαδας Ελλήνων, αφου επαυσε να ζη ο Σωκρατης, ωφεληθησαν, και ποσαι μΕλλουν να ωφεληθωσιν ακομη, εως στεκει ο κοσμος, απο τα Απομνημονευματα του Ξενοφωντος; δια να μη λεγω τα φωτισμενα αλλα εθνη, οσοι τα αναγινωσκουν μεταφρασμενα εις την γλωσσαν του καθενας. Δεν βλεπεις οτι ηρχισαν να φαινωνται και εις ημας της σωκρατικης διδασκαλιας οι καρποι[3];

Κ. Πολλα ολιγοι.

Φ. Πολλα ολιγοι βεβαια ακομη· διοτι εως τωρα εσπειροντο εις των νεων τας ψυχας απο σχολαστικους, γραμματικως και οχι φιλοσοφικως. Δεν σε λανθανει, οτι καθως εις της θρησκειας, παρομοια και εις της φιλοσοφιας τα παραγγελματα, οστις εξεταζει μονας τας λεξεις, μονην αυτων την σενταξιν και τους κανονας της συνταξεως, εις ενα λογον, οστις προσκολλαται εις μονον το γραμμα, δυνατον να γενη καλος γραμματικος, τρεχει ομως και μεγαν κινδυνον να γενη μωρος και κακιστος ανθρωπος. Αλλα βλεπεις τωρα, αφου ηρχισαν οι διδασκαλοι μας να παραδιδωσι των παλαιων φιλοσοφων τα συγγραμματα με μεθοδον ορθοτεραν, ποσον διαφερουν οι σημερινοι μας νεοι απο τους προ τριακοντα ετων νεους. Τουτους μονους αρκει να συλλογισθης, οτι θελουν καταλαβειν παραυτα τον παροντα Διαλογον, και προσπαθησειν να τον καμωσι καταληπτον και εις τους ομογενεις των, δειχνοντες εις αυτους, ποσον ειν´ αισχρον οντες Ελληνες και Χριστιανοι να επονομαζωνται Χαντσηδαι, επωνεμιον και βαρβαρον και αντιχριστιανικον. Τουτο μονον επεθεμουν, να προσθεσης εις το τελος του Διαλογου σεντομον τινα περιληψιν οσων ιστορησες περι του αγιου φωτος·

Κ. Ανακεφαλαιωσιν λεγεις;

Φ. Ανακεφαλαιωσιν, Επιλογον, Περιοχην, ονομασε την οπως αγαπας, αλλα να περιλαμβανη χρονολογικως και συντομως την ιστοριαν του θαυματος.

Κ. Ακουε, αν σ´ αρεκη το εξης σχεδιασμα της ανακε­φαλαιωσεως.

Φ. Με καμνεις χαριν να την σχεδιασης.

Κ. Προσθετω λοιπον τα εξης: Το σημερον κατ’ Ετος φαινο­μενον, κατα το μεγα σαββατον, θαυμα του αγιου φωτος, δεν εθαυματουργειτο εις τους χρονους των Αποστολων. Μετα τους Αποστολους, δεν το εγνωρισαν ουτε της Ανατολικης ουτε της Δυτικης εκκλησιας οι πατερες· εξεναντιας τινες εξ αυτων και αυτο το εις προσκυνησιν του αγιου ταφου γινομενον ταξειδιον εμποδισαν (εμποδισμον ατοπον, αν αληθως εγινετο τοιουτον θαυμα). Οι ιστορησαντες την εις Ιερουσαλημ παρουσιαν, πρωτον της Ελενης, μητρος του μεγαλου Κωνσταντινου, επειτα της Αυτοκρατορισσης Ευδοκιας, δεν λεγουν τιποτε περι του θαυματος.

569 ετος. Παρομοιον τι φως ομως εθαυματουργειτο, οχι εις την Ιερουσαλημ, απο Μοναχους Ανατολικους, ουδε το μΕγα σαββατον, αλλ απο Μοναχους Δυτικους, κατα την μεγαλην παρασκευην, εις πολιν της Γαλλιας, το Πικταυϊον, εις μοναστηριον καλογραιων, κτισμενον περιπου το 569 ετος απο βασιλισσαν της Γαλλιας.

622. Το ετος τουτο επηραν οι Σαρακηνοι απο τους Γραικορωμαιους Αυτοκρατορας την Ιερουσαλημ, και την ηρημωσαν. Θρηνει την αλωσιν ταυτην η ιστορια, δια την εξαναγκης παυσιν των προσκυνητων· αλλα δεν λεγει τιποτε περι αγιου φωτος.

800. Περι το ετος τουτο, ο Αυτοκρατωρ της Δυσεως, Μεγας Κάρολος, ελαβεν απο τον τοτε Καλιφαν των Σαρακηνων την αδειαν να στολιση παλιν την Ιερουσαλημ με ναους και μοναστηρια. Οθεν ηρχισαν να συντρεχωσι πανταχοθεν εις προσκυνησιν του αγιου ταφου, πλειοτεροι ομως απο την Δυτικην παρα απο την Ανατολικην εκκλησιαν. Αλλ´ ουδε τωρ´ ακομη ακουεται ονομα αγιου φωτος.

809. Αποθνησκει ο Μεγας Κάρολος.

814. Αποθνησκει ο φιλος του καρολου Καλιφας. Οθεν ηρχισε παλιν να ενοχληται απο τους Αραβας ο αγιος ταφος, και ακολουθως να ολιγοστευη των προσκυνητων ο αριθμος, και τα απ αυτου κερδη των Δυτικων Μοναχων. Πιθανον οτι απο τουτο το ετος (814) και κατω επλασαν οι Δυτικοι Μοναχοι το αγιον φως, επιθυμουντες να εξαναψωσι τον ζηλον των προσκυνητων.

870. Διοτι πρωτην φοραν ηκουσθη τονομα του αγιου φωτος απο πρωτου Μοναχου Δυτικου στομα, του Γαλλου Βερναρδου, επιστρεφοντος απο την Ιερουσαλημ, οπου ειχεν υπαγειν το ετος τουτο 870.

1007. Κατασκαπτουν οι Σαρακηνοι τας λαμπρας οικοδομας του Μεγαλου Καρολου· και παευι παλιν το θαυμα προς καιρον. Ηρχισε δευτερον να ενεργηται, αλλα με μεγαλας των προσκυνηων δυσκολιας, δια τας καταδρομας και ληστειας των Αραβων, εως περι τα τελη της ενδεκατης εκατονταετηριδος.

1095. Αι δυσκολιαι αυται εδωκαν αφορμην εις τους Σταυρικους των Δυτικων πολεμους. Ο πρωτος συνεβη κατα το 1095 ετος, οτε επηραν οι Σταυροφοροι την Ιερουσαλημ απο τας χειρας των Σαρακηνων 65, και την εκρατησαν εως το 1187 ετος. Εις το διαστημα τουτο ουδεμι αμφιβολια οτι το θαυμα ενηργειτο και λαμπροτερα και ασφαλεστερα παρα ποτε.

1158. Το ετος τουτο 1158, και δευτερον το 1168, υπαγει εις την Ιερουσαλημ Βαρθολομαιος τις (πιθανον οτι Μοναχος Λατινος (σελ. 358, και σημ. Ρ), και γινεται μαρτυς αυτοπτης του αγιου φωτος, μ´ ολον οτι κατα το ετος.

1185. Φωκας τις, ιερευς Ανατολικος, ιστορων και αυτος, ως αυτοπτης, οσα ιδεν εις την Ιερουσαλημ, δεν αναφερει τιποτε περι του αγιου φωτος.

1187. Το ετος τουτο, λαμβΟνουν οπισω την Ιερουσαλημ απο τους Σταυροφορους οι Σαρακηνοι, στρατηγουμενοι απο τον Σαλαδινον· οστις χαριζει τους ιερους αυτης ναους εις τους Ανατολικους. Λαβοντες αυτους οι Ανατολικοι, λαμβανουν ενταμα και το θαυμα του αγιου φωτος, και το ενεργουν μεχρι της σημερον, ως μαρτυρειται απο τους συγγραφεις της δεκατης τριτης και των καθεξης εκατοντα­ετηριδων, και απο τους εις Ιεροσολυμα κατέτος υπαγοντας προσκυνητας.

1211. Πρωτον μαρτυρα ευρισκω Λατινον ιερωμενον, Γερμανον, τον Ολδεμβοργον (Willebrandus ab Oldenborg), οστις υπηγεν εις προσκυνησιν των Ιεροσολυμων κατα το 1211 ετος, και ιδε το αγιον φως.

1347 εως 1400. Εις τουτο το διαστημα φερω μαρτυρα δευτερον Ιωαννην τον Καντακουζηνον, Αυτοκρατορα των Ρωμαιων, οστις εβασιλευσεν απο του 1347 μεχρι του 1355 ετους.

Μεταξυ των αυτων χρονων (ισως και μεχρι του 1500 ετους) θετω και τον Επιφανιον, τον Περδικκαν, και τον Ανω­νυμον. Ο Περδικκας και Ανωνυμος λαλουν ως αυτοπται μαρτυρες περι του αγιου φωτος· ο Επιφανιος δεν λεγει τιποτε, μ´ ολον οτι ιστορει αλλα πολλα τερατωδη.

1610. Χριστοφορος Αγγελος λαλει οχι μονον περι του αγιου φωτος, αλλα και περι αλλου πολυ τερατεδέστερου θαυματος, οχι ομως ως μαρτυς αυτοπτης.

1660. Νεκταριος, Πατριαρχης Ιεροσολυμων, ιστορει το αγιον φως.

1728. Χρυσανθος, Πατριαρχης και ουτος των Ιεροσολυμων, εις το Εγχειριδιον του λεγει πολλα περι του οποιου εχουν χρεος οι Χριστιανοι να υπαγωσιν εις προσκυνησιν του αγιου ταφου, η καν να πεμπωσιν εκαστος εις αυτον αργυρικην βοηθειαν, ακομη και υπερ την δυναμιν του· δεν ευρισκω ομως τιποτ’ εις αυτο περι του αγιου φωτος, ως ουδε περι κανενος αλλου θαυματος. Χαριζομενος τον Χρυσανθον ο συγχρονος και συναδελφος αυτου Παϊσιος, Πατριαρχης Κωνσταντινουπόλεως, εκδιδει φρικτοτατον αφορισμον κατ´ εκεινων, οσοι εμποδιζουν την εις Ιεροσολυμα προσκυνησιν· αλλα φυλασσει και αυτος βαθυτατην σιωπην περι του αγιου φωτος.

Πως κρινεις την ανακεφαλαιωσιν ταυτην;

Φ. Ως την επεθεμουν. Τοιουτοτροπως, απο τους χρονους της σιωπης, της δηλωσεως, και παλιν σιωπης, απ αυτους τους πρωτονομασαντας αγιον φως, και τους καθεξης ιστορη­σαντας, εκ των οποιων αλλοι το ομολογουν, αλλοι εντρεπονται η δισταζουν την ομολογιαν του· απ ολα ταυτα λεγω, γινεται φανερον, πρωτον, οτι το αγιον φως ειναι πλασμα ασεβες και αναισχυντον, δευτερον, οτι επλασθη και απο Μοναχους οχι της Ανατολικης, αλλα της Δυτικης εκκλησιας, κατα μιμησιν του προ τριακοσιων σχεδον ετων πλασθεντος εις την Γαλλιαν αγιου φωτος. Τουτο μονον εσφαλαν οι ημετεροι Μοναχοι, οτι το εδεχθησαν, και δεν το απεβαλαν ως αλλοτριον φραγκοπατερικον γεννημα.

Κ. Δεν το ηξευραν οι ταλαιπωροι, οτι ητο Λατινων Μοναχων πλασμα.

Φ. Ως ουδ εγω. Επεθυμουν ομως να μαθω, τι λεγουν, τι φρονουν περι του αγιου φωτος οι σημερινοι λογιοι των πολιτισμενων εθνων και εξαιρετως των Γαλλων.

Κ. Καλα με το ενθεμισες. Λεγουν και φρονουν, ο,τι χρεωστουν να λεγωσι και να φρονωσιν οσοι γνωριζουν την ιστοριαν, κ εχουν και καθαραν απο προληψεις κεφαλην, να κρινωσι τα ιστορουμενα. Εις εξ αυτων, ζων ετι, και τοιουτος, οποιος μονος ν αξιζη πολλους αλλους, αφου ιστορησε τα μεχρι της τεταρτης εκατονταετηριδος απο Χριστου, ιδου πως εξακολουθει· «Μετα 400 ετη... ο κληρος των Λατινων της Παλαιστινης εκηρυξεν, οτι την παραμονην του Πάσχα, αι μεγαλαι κανδηλαι του ναου της Αναστασεως, σβεσμεναι, εξαναπτοντο παλιν απο θειαν πνοην. Μεγα πληθος ευλαβων ετρεξαν απο μεσην την Δυσιν να ιδωσι το θαυμα και να λαβωσι τινα σπινθηρα απο την θειαν ταυτην φλογα, ικανην να θεραπευη ολας και της ψυχης και του σηματος τας αρρωστιας».

Φ. Πάλιν Λατινων κληρον, παλιν προσκυνητας Λατινους βλεπω. Μην αναβαλης, σε παρακαλω, την εκδοσιν του Διαλογου· σε διδω απο τωρα, αν θελης, και την πληρωμην διακοσιων αντιτύπων απ’ οσα μελλεις να τυπωσης.

Κ. Να τα καμης τι;

Φ. Να τα μοιραζω δωρεαν εις τους εξευροντας ν ανα­γινωσκωσι, και να τα αναγινωσκω εις τους αμαθεις. Αποστολος επιθυμων να γενω, εμποδιζων τους επιθυμουντας την θεαν του αγιου φωτος να εξοδευωσιν εισματην τα χρεωστουμενα εις εαυτους, εις τα τεκνα των, εις την πατριδα χρηματα.

Κ. Και δεν φοβησαι τον αφορισμον του Πατριαρχου Παϊσιου;

Φ. Δεν εχω τι να φοβηθω εμποδιζων ο,τι εμποδιζαν δύο επισημοι πατερες της εκκλησιας.

Κ. Αφοβως λοιπον κ εγω θελω δημοσιευσειν τον Διαλογον μας.

Φ. Αφοβως, αφοβως.

 

18. Φεβρουαριου 1826

{backbutton}