logo

fb youtube rss

Σύνδεση

H μεταφορά από διάφορους Μητροπολίτες ιερών κειμηλίων (όπως η εικόνα της «Παναγίας της Ιεροσολυμίτισσας», το «Τίμιο Ξύλο» και τα «Δώρα των Μάγων») για προσκύνηση και “ιερή επαιτεία” ή εκμετάλλευση. «αυτό το φαινόμενο οδηγεί σε ειδωλολατρία».

http://www.tyxikos.gr/03-1-11.html

Εικονολατρία / Ειδωλολατρία

Από τις πρώτες ημέρες του Οκτωβρίου ως το τέλος του χρόνου που πέρασε, τα ΜΜΕ στον τόπο μας απασχόλησε η μεταφορά από διάφορους Μητροπολίτες ιερών κειμηλίων (όπως η εικόνα της «Παναγίας της Ιεροσολυμίτισσας», το «Τίμιο Ξύλο» και τα «Δώρα των Μάγων») για προσκύνηση και “ιερή επαιτεία” ή εκμετάλλευση. Δεν ήταν βέβαια η πρώτη φορά που έγινε αυτό το θλιβερό εμπόριο. (Παλαιότερα ήρθαν η εικόνα «Άξιον εστίν», η «Αγία Ζώνη της Θεοτόκου» κ.ο.κ.).

Γράφοντας τα ανωτέρω δεν αναφερόμαστε στα πλήθη των προσκυνητών που από κάθε μέρος της επικράτειας έφταναν και επί ώρες περίμεναν μέσα στο κρύο για να ζητιανέψουν ένα ρουσφέτι έχοντας απέναντί τους έναν απάνθρωπο “θεό” που δεν συγκινείται από τα πάθη τους αλλά απαιτεί τέτοιες εκφράσεις δουλοπρέπειας...

Βέβαια τα ΜΜΕ δεν τα ενδιαφέρει η ουσία του θέματος –αφού τα ίδια είναι γεμάτα με κάθε λογής σκοταδιστικά προγράμματα και διαφημίσεις– ασχολήθηκαν όμως με αφορμή μια συνέντευξη/ΟΜΟΛΟΓΙΑ που έδωσε ο Μητροπολίτης Ιωαννίνων κ. Θεόκλητος και τη συζήτηση που ακολούθησε. Διαφορετικά κανείς ίσως δε θα διέθετε τηλεοπτικό χρόνο για να προβληματιστεί και να προβληματίσει.

Αλλά τι είπε ο Μητροπολίτης Ιωαννίνων; Το απλούστατο και αυτονόητο: Ότι δηλαδή «αυτό το φαινόμενο οδηγεί σε ειδωλολατρία».

Δεν είμαστε υποστηρικτές του κ. Θεόκλητου. Δεν τον γνωρίζουμε προσωπικά και υπήρξαν δημόσιες εκδηλώσεις του που καθόλου δεν μας άρεσαν. Ωστόσο στην παρούσα φάση, είτε έλεγε αυτά που πίστευε είτε κινήθηκε από αντιπάθεια προς τον Αρχιεπίσκοπο, μίλησε ορθά και αληθινά. Αντιγράφουμε από τον Τύπο (Εφημ. «ΤΑ ΝΕΑ» και «ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ» 9-15/12/2002):

«Όταν ο πιστός ταυτίζεται με μια εικόνα, αυτό είναι ειδωλολατρία. Και εμείς έχουμε την ευθύνη, διότι ενθαρρύνουμε την ειδωλολατρία όταν περιάγουμε τα λείψανα των αγίων για να γεμίσουμε τα παγκάρια της Εκκλησίας». «Αντί να δρα ο ίδιος ο χριστιανός για να ταυτίσει το θέλημά του με το θέλημα του Θεού, κατά παγανιστικό τρόπο αποζητάει την επέμβαση της εικόνας, πράγμα που τον κάνει ειδωλολάτρη. Εδώ δεν λέει `με βοήθησε η Παναγία’, λέει `με βοήθησε η Παναγία η Ιεροσολυμίτισσα’. Αυτό είναι ειδωλολατρία όσο και αν θέλουμε να το εξαγνίσουμε. Είναι αρρωστημένη πίστη».

«Βεβαίως και το θαύμα είναι δυνατό, αλλά μόνο από τον Θεό. Αλλιώς ο Θεός θα ήταν αδύνατος. Ο Θεός κάνει θαύματα και όχι οι άγιοι», λέει και αφήνει τις αιχμές του για το πόσο «θαύμα» είναι το θαύμα σήμερα: «Όσες φορές στην Καινή Διαθήκη πιστοποιείται ένα θαύμα, αυτό γίνεται από τον μαρτυρούντα όχλο και όχι από τον λαβόντα την χάρη του Θεού. Δυστυχώς, ο χριστιανισμός έχει φορτωθεί παρά πολύ με ειδωλολατρισμό. Πρέπει όσοι ευαγγελίζονται τον λόγο του Θεού να μπορούν να στενοχωρήσουν μερικούς χριστιανούς λέγοντάς τους την αλήθεια. Δυστυχώς, η ιστορία με τα κειμήλια είναι παλιά. Από τότε που η Εκκλησία έγινε θρησκεία και από τότε που η Αποκάλυψη έγινε χριστιανισμός».

«Σήμερα ζούμε όλοι μας έναν Θεό ανθρωπόμορφο. Ακόμη και τη Μεγάλη Εβδομάδα όταν συρρέουμε στην εκκλησία μπροστά στον Σταυρό και τον Επιτάφιο, συρρέουμε μπροστά στον Πάσχοντα Δίκαιο και όχι στον αναστημένο Θεό. Κρατούμε τον Θεό στα μέτρα μας, για να μπορούμε να τον πλησιάσουμε».

 

Δυστυχώς, απέναντι σ’ αυτή την ολοκάθαρη αλήθεια, ο Αρχιεπίσκοπος και το περιβάλλον του είχαν μόνο να κατηγορήσουν τον Ιωαννίνων για «προτεσταντισμό», εφαρμόζοντας δηλαδή τον παλιό κανόνα, “Όταν δεν έχεις ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΑ, πέτα λάσπη”...

 

Από το σημείο αυτό και μετά, όμως, υπάρχει η αντικειμενική αλήθεια που δε μπορεί και δεν πρέπει να παραγνωρίζεται. Εξάλλου, απόψεις τους για τη σύγχρονη `εικονολατρία’ έκφρασαν και άλλοι Μητροπολίτες, όπως π.χ. ο Φιλίππων κ. Προκόπιος που δήλωσε:

«Η καταχρηστική και επαναλαμβανόμενη μετάκληση και προβολή εκκλησιαστικών κειμηλίων εύκολα μπορεί να θεωρηθεί πως γίνεται με σκοπιμότητα και έρχεται σε ευθεία σύγκρουση με τη διδασκαλία και την πράξη της Εκκλησίας μας»,

 

και ο Ζακύνθου κ. Χρυσόστομος:

«Όταν η έκθεση εικόνων, ιερών λειψάνων και κειμηλίων γίνεται σε τακτά χρονικά διαστήματα και έχει ωφελιμιστικά στοιχεία, τότε αυτό γίνεται επικίνδυνο. Έχει δίκαιο ο άγιος Ιωαννίνων όταν λέει ότι το θαύμα το κάνει ο Θεός».

 

Επίσης ο π. Δ. Τάσης σε ενδιαφέρον άρθρο του στον «Ορθόδοξο Τύπο» (27-12-02) έγραψε ότι «Σε ποιμαντικό πρόβλημα εξελίσσεται η μεταφορά ιστορικών εικόνων και ιερών λειψάνων από διάφορα μοναστήρια», υποστηρίζοντας ότι «στην εποχή μας το φαινόμενο αυτό πρέπει να περιοριστεί, για να μη πούμε ότι πρέπει να εκλείψει». Ο ίδιος στη συνέχεια εξομολογείται:

«Χρειάζεται να συνειδητοποιήσουμε οι κληρικοί ότι υπάρχει πολύς και βαθύς πόνος, στο ποίμνιό μας, για τον οποίο εμείς δεν έχουμε ενδιαφερθεί όσο πρέπει και δεν δώσαμε την παρηγοριά, πού τόσο αναζητούν οι άνθρωποι.»

 

Στη συνέχεια κατακρίνει ότι μερικοί Μητροπολίτες επιμένουν να μεταφέρουν στην περιοχή τους ιστορικές εικόνες με το επιχείρημα ότι έτσι τονώνεται η πίστη του λαού. [Σημ. «Τ» – Όπως π.χ. έκανε ο Αρχιεπίσκοπος, που προσπαθώντας να ερμηνεύσει την προσέλευση του κοινού είπε πως «δεν αποτελεί σημείο συντηρητισμού και οπισθοδρομικότητας, αλλά καταδεικνύει την ανάγκη του λαού να καταφύγει στην Πίστη».] «Αυτό δεν είναι ακριβές» γράφει ο π. Τάσης.

«Απλώς δίνεται η ευκαιρία στους πονεμένους άνθρώπους να εκδηλώσουν τον πόνο τους και να ζητήσουν το θαύμα. (...) Οι κληρικοί πρέπει να είμαστε πολύ προσεκτικοί στην λαϊκή ευσέβεια. Να διατυπώνουμε το θεολογικό λόγο και να επισημαίνουμε τις επικίνδυνες υπερβολές, άλλά και την τάση, πού έχουν μερικοί να ειδωλοποιούν τις ιερές εικόνες και να πιστεύουν ότι ή εκ Θεού βοήθεια επιτυγχάνεται με μαγικούς τρόπους».

 

ΚΑΙ ΤΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ

 

Επίσης ο π. Τάσης καυτηριάζει το οικονομικό ζήτημα.

«...δεν μπορούμε να αποσιωπήσουμε και το σοβαρό θέμα των χρημάτων, που συγκεντρώνονται σ’ αυτές τις περιπτώσεις. Πολλά δυσφημιστικά για την Εκκλησία σχόλια διατυπώνονται, τόσο από τους κοσμικούς και άσχετους όσο και από τους συνειδητούς χριστιανούς. Ποιος διαχειρίζεται αυτά τα χρήματα; Πόση διαφάνεια υπάρχει; Πόση σχέση με την αλήθεια έχουν οι επίσημες δηλώσεις και διευκρινίσεις και ακόμα, γιατί οι πλούσιες και μεγάλες Μητροπόλεις να γίνονται πλουσιότερες, ενώ υπάρχουν πάρα πολλές Μητροπόλεις, που δεν μπορούν να καλύψουν ούτε τα λειτουργικά τους έξόδα; Mήπως εκεί υπάρχει περισσότερη ευσέβεια; Είδε ποτέ κανείς να γίνεται προσκύνημα, χωρίς να δουλεύει το παγκάρι; Μήπως μερικοί έχουν ξεχάσει ότι ό σκοπός δεν αγιάζει τα μέσα; Μήπως και ό σκοπός δεν είναι άγιος; Μήπως έχουμε εκμετάλλευση της λαϊκής ευσέβειας; Mήπως με το μεγάλο αυτό το θόρυβο και τις ποίκιλες εντυπώσεις νοθεύουμε την ευσέβεια τού λαού μας; Μήπως αγνοούμε ότι η υγιής θρησκευτικότητα δεν στηρίζεται στα θαύματα, τα όποία κάποτε είναι και αμφίβολα, άλλά στην ορθή πίστη, που είναι σύμφωνη με τη δογματική διδασκαλία της Εκκλησίας;»

 

Αν το «προσκύνημα» της εικόνας της Παναγίας Ιεροσολυμίτισσας στη Θεσσαλονίκη απέφερε, όπως δημοσιεύτηκε, περί τα 3,5 δισ. δρχ., στην Αθήνα βασίμως πιθανολογείται ότι το ποσόν από τις συνεισφορές των πιστών θα ξεπεράσει τα 5 δισ. δρχ. Υπολογίζοντας με βάση τον αριθμό των προσκυνητών, πολλοί μιλούν για έσοδα ύψους 6 έως 12 εκατ. δρχ. το τρίωρο.

 

Σύμφωνα με την παράδοση, οι εισπράξεις από το κουτί δίπλα στην εικόνα προορίζονται για τον κτήτορα, ενώ οι εισπράξεις από τα κεριά προορίζονται για το ναό και θα διατεθούν για την αναστήλωσή του. Να πώς περιέγραψε ένας δημοσιογράφος την εικόνα:

«Ακούγονται συρσίματα παπουτσιών στα χιλιάδες στίγματα από λιωμένο κερί στο πάτωμα, ψιθυρίσματα προσευχών, μερικοί λυγμοί και η μονότονη φωνή της κυρίας στην έξοδο, «για τον έρανο μισό ευρώ, για τον έρανο μισό ευρώ...». Αυτό, όμως, που «μιλούσε» πιο δυνατά απ’ όλους ήταν το... παγκάρι. Κάθε φορά που μια μεγάλη ομάδα πιστών έμπαινε στο ναό, ξεσπούσαν μικρές μπόρες από ευρώ καθώς κατρακυλούσαν στα μεταλλικά του τοιχώματα. «Ε, ό,τι θέλει δίνει ο καθένας. Άλλος δύο, άλλος τρία ευρώ», λέει μια καντηλανάφτισσα. «Άλλοι δίνουν και χάρτινα, πέντε, δέκα και είκοσι». Τότε είναι που το παγκάρι δεν κάνει φασαρία...

 

 

........................................

http://www.focusmag.gr/articles/view-article.rx?oid=855

Η δύναμη των συμβόλων

Σε όλες τις ιστορικές περιόδους, άψυχα αντικείμενα θεωρήθηκαν από τον άνθρωπο ως φορείς υπερφυσικών δυνάμεων. Επιπλέον, τα διάφορα τελετουργικά, όπως η προσευχή ή η θυσία, σχετίστηκαν με τέτοιου είδους αντικείμενα, απέναντι στα οποία οι άνθρωποι συνηθίζουν να αποτίουν το δέοντα σεβασμό ή να ζητούν από το είδωλο την εκπλήρωση μιας επιθυμίας τους. Η χρήση των συμβόλων είναι έντονα διαδεδομένη σε όλους τους πολιτισμούς του πλανήτη, αποτελώντας ένα από τα πιο διαχρονικά χαρακτηριστικά τους. Ωστόσο, μόνο τα τελευταία χρόνια αρχίσαμε να κατανοούμε γιατί τα σύμβολα έπαιξαν και παίζουν τόσο σημαντικό ρόλο στην ανθρώπινη συμπεριφορά και στην ανάπτυξη των κοινωνιών. Σύμφωνα με τον ψυχολόγο δρ. Τζέφρι Σκόμπι, καθηγητή ψυχολογίας στο πανεπιστήμιο της Γλασκόβης, μερικές θρησκείες και πολιτισμοί χρησιμοποιούν τις λατρευτικές εικόνες και τα σύμβολα ως μέρος των τελετουργικών τους, όμως αυτές οι πρακτικές δε διαφέρουν και πολύ από τη χρήση της προσευχής στις μονοθεϊστικές θρησκείες, οι οποίες επιτελούν την ίδια λειτουργία με πιο εξευγενισμένο τρόπο . Επισημαίνει επίσης ότι στις κοινωνίες που απουσιάζει η θρησκεία, οι άνθρωποι καλύπτουν αυτό το κενό μέσα από τις άλλες εκφάνσεις του πολιτισμού, όπως την τέχνη, την πολιτική, τους θεσμούς ή τη μόδα.

Η διαδικασία επιλογής και ο τρόπος χρήσης των συμβόλων είναι κοινά για όλους, σε παγκόσμια κλίμακα. Γιατί, λοιπόν, δίνουμε σε άψυχα αντικείμενα ανθρώπινα ή θεία χαρακτηριστικά; Και γιατί χρησιμοποιούμε τα σύμβολα για να εκφράσουμε μέσω αυτών τα συναισθήματά μας; Απλά, τα σύμβολα αποτελούν τη συντομογραφία των ιδεών μας και των μηνυμάτων μας. Μπροστά σ´ ένα είδωλο ή μια θρησκευτική εικόνα συνδέουμε αυτόματα αυτό που βλέπουμε με κάτι άλλο. Η όλη διαδικασία συντελείται αστραπιαία στο μυαλό μας. Αυτή ακριβώς η ικανότητα διαχείρισης των συμβόλων και μετάφρασής τους σε κάτι διαφορετικό είναι ένας από τους πιο βασικούς, αρχέγονους μηχανισμούς του ανθρώπινου εγκεφάλου. Λεκτικά, αυτός ο μηχανισμός εκφράζεται μέσω της γλώσσας.

Ό,τι βοηθά στην επιβίωση αποκτά κύρος

Ο ψυχολόγος δρ. Ρόντι Κάουι, από το Βασιλικό Πανεπιστήμιο, στο Μπέλφαστ, δηλώνει ότι πολλά σύμβολα αποδεικνύονται εξαιρετικά σημαντικά στο να μας διατηρούν σ´ επαφή με το φυσικό κόσμο και σε αρμονία μαζί του. Αυτό αποδεικνύεται κι από τον πρακτικό χαρακτήρα των συμβόλων κατά τα προϊστορικά χρόνια. Σύμφωνα με τους ισχυρισμούς του, δεν είναι τυχαίο ότι σε πολλούς και διαφορετικούς πολιτισμούς επιδίδονταν τιμές σε ποταμούς, βουνά, δέντρα και δάση. Για παράδειγμα, οι Μαύροι Λόφοι, για τη φυλή των Ινδιάνων Σιού, στη Νότια Αμερική, είχαν ένα ιδιαίτερο νόημα και αν βεβηλώνονταν από τους λευκούς ανθρακωρύχους θα προκαλούσαν τραγωδία. Ο δρ. Κάουι πιστεύει ότι οι φυσικοί χώροι ή τα φυτά και τα ζώα που θεωρούνται ιερά διαδραματίζουν έναν εξαιρετικά σπουδαίο ρόλο στην επιβίωση του ανθρώπου. Για παράδειγμα, η κορυφή ενός βουνού αποδεικνύεται σημείο στρατηγικής σημασίας κατά τη διάρκεια μιας μάχης. Κατά παρόμοιο τρόπο, συχνά πιστεύεται ότι τα δάση διαθέτουν αγαθές ή διαβολικές ιδιότητες, γιατί είναι μέρη που από τη μια ευνοούν την ανάπτυξη της ζωής, αλλά από την άλλη ελλοχεύουν κινδύνους. Όσο για την ύψιστη σημασία ποταμών, λιμνών ή πηγαδιών, αυτή είναι αυτονόητη, αφού το νερό είναι αναγκαίο για την ύπαρξη της ζωής.

Ωστόσο, ο λόγος για την ειδωλοποίηση μικρότερων αντικειμένων δεν είναι και τόσο ξεκάθαρος, παρόλο που ο δρ. Κάουι πιστεύει ότι μπορεί να ξεκίνησε από την προσκόλληση του ανθρώπου σε αντικείμενα απαραίτητα στην επιβίωση και στην εξέλιξή του. Για παράδειγμα, ο σεβασμός για ένα πέτρινο αντικείμενο μπορεί να ξεκινά από το απλό γεγονός πως μπορεί να χρησιμοποιηθεί για να κόβει τη σάρκα ή το ξύλο, άρα κρίνεται ωφέλιμο τόσο για την επιβίωση του ιδιοκτήτη του όσο και ολόκληρης της φυλής. Από την άλλη, ένα σύμβολο όπως αυτό του σταυρού ενώνει τους χριστιανούς όλου του κόσμου, επομένως οι ιερές εικόνες, όσο και όλα τα άλλα σύμβολα, γίνονται γέφυρες προσέγγισης, συμβάλλουν στην ενότητα των ανθρώπινων κοινοτήτων. Ο άνθρωπος έχει την ιδιότητα να προσκολλάται σε διάφορα αντικείμενα ή πρόσωπα λατρείας, στα οποία και αποδίδει υπέρτατη αξία. Όταν λοιπόν κάποιοι θεωρούν τα ίδια πράγματα ως σημαντικά, αυτό τα καθιστά παράγοντες συνοχής, καταλύτες ενότητας, συνδετικούς κρίκους ανάμεσα στα μέλη ενός κοινωνικού συνόλου , εξηγεί ο Κάουι

Βέβαια, καθώς η ιστορία οδηγεί τον άνθρωπο σε νέες κατακτήσεις, γίνεται ακόμα δυσκολότερο να καταλάβει κάποιος γιατί ένα αντικείμενο έχει επιλεγεί ως λατρευτικό , ως ιερό . Απ´ ό,τι φαίνεται, όμως, έτσι κι έχει γίνει η αρχή προς αυτή την κατεύθυνση, δύσκολα ξεχνιέται ένα σύμβολο, δύσκολα σπάει η ψυχική σχέση ενός ειδώλου μ´ εμάς.

Τα πάντα γίνονται είδωλα

Αφού ξέρουμε ότι τα άψυχα αντικείμενα δε σκέφτονται, δεν αισθάνονται ούτε έχουν συνείδηση, τότε γιατί ασχολούμαστε μαζί τους; Ο δρ. Τζέφρι Σκόμπι πιστεύει ότι οι θρησκευτικές εικόνες, τα σύμβολα και τα είδωλα αντιπροσωπεύουν έμμεσα την ανθρώπινη επιθυμία για έλεγχο και εξουσία. Γιατί ο ρόλος τους, η ίδια τους η υπόσταση ως αντικείμενα που μπορούν να μας εξασφαλίσουν ένα είδος υπερβατικής εύνοιας, μας υπενθυμίζει ότι δεν είμαστε παντοδύναμοι. Συνειδητοποιώντας λοιπόν ότι δε βρίσκονται όλα κάτω από τον έλεγχό μας, δημιουργούμε θρησκευτικές θεότητες με την ελπίδα ότι μπορούμε οποιαδήποτε στιγμή να τις επηρεάσουμε -είτε με την προσευχή είτε με τις προσφορές μας προς αυτές- για να μας χαρίσουν εκείνο που επιθυμούμε. Νιώθουμε καλύτερα όταν μπορούμε να ελέγχουμε τα πράγματα, όμως γνωρίζουμε πως δεν μπορούμε να τα ελέγξουμε όλα , τονίζει. Τα είδωλα, οι λατρευτικές εικόνες και τα σύμβολα δημιουργήθηκαν επειδή είναι ευκολότερο ν´ ασκήσουμε έλεγχο σε κάτι που μπορούμε να το αγγίξουμε ή, γενικά, να το προσεγγίσουμε με τις αισθήσεις μας. Όταν μπορείς να δεις και ν´ αγγίξεις κάτι, αισθάνεσαι ότι μπορείς να το αντιληφθείς καλύτερα, άρα και ν´ ασκήσεις μεγαλύτερο έλεγχο πάνω του . Παρ´ όλα αυτά, κάποιες θρησκείες αποδοκιμάζουν την ειδωλολατρία. Η δεύτερη από τις Δέκα Εντολές, η οποία είναι κοινή τόσο στο χριστιανισμό όσο και στον ιουδαϊσμό, απαγορεύει ρητά την κατασκευή και τη λατρεία ειδώλων. Και στο Ισλάμ, επίσης, οι ιερές εικόνες είναι απαγορευμένες. Στις κοσμικές κοινωνίες φαίνεται ότι υπάρχει ακόμα η ανάγκη να καλυφθεί ένα κενό, όχι όμως με την ανάδειξη θεϊκών, αλλά πολιτιστικών εικόνων, οι οποίες θα εκφράζουν τις επιθυμίες και τους φόβους μας. Εύκολα παρατηρεί κανείς κάποιες αναλογίες ανάμεσα στο ρόλο που έχουν οι παραδοσιακές εικόνες λατρείας και οι σύγχρονες αξιολάτρευτες διασημότητες του σταρ σίστεμ.


{backbutton}