logo

fb youtube rss

Σύνδεση



Αρχαιολογία: Πριν από τον βιβλικό Αδάμ… κατοικούσαν άνθρωποι στον Κηφισό!

 

Γιώργος Κανελλόπουλος  

Όλη η αναφορά της Αρχαιολογικής Υπηρεσίας για την ανασκαφή που έφερε στο φως τον αρχαιότερο οργανωμένο οικισμό της Νεολιθικής περιόδου (5300 3200 π.Χ.) που έχει βρεθεί μέχρι σήμερα στην ευρύτερη περιοχή

Τα ίχνη του προϊστορικού ανθρώπου και πολύτιμα στοιχεία για την καθημερινή διαβίωση και τις δραστηριότητές του σε οργανωμένος οικισμούς, που φαίνεται πως ευνοήθηκαν και αναπτύχθηκαν στο ευρύτερο οικοσύστημα του Κηφισού ποταμού, έρχονται στην επιφάνεια. Στο Μορτερό η αρχαιολογική σκαπάνη έφερε στο φως τον αρχαιότερο οργανωμένο προϊστορικό οικισμό που έχει βρεθεί μέχρι σήμερα στην ευρύτερη περιοχή και χρονολογείται στα 5300 3200 π.Χ., μαζί και ενδείξεις για τη διέλευση αρχαίου ρέματος.
Η ανασκαφή που ολοκληρώθηκε πρόσφατα από τη Β Εφορεία Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων σε δυο όμορα οικόπεδα στη συμβολή των οδών Λήμνου και Εθνικής Αντιστάσεως, αποκάλυψε μεγάλο τμήμα μιας «εγκατάστασης» της Νεολιθικής περιόδου, για την οποία οι αρχαιολόγοι πιστεύουν ότι θα καταλάμβανε μεγαλύτερη έκταση, καθώς εντοπίστηκε μόνο το βορειοανατολικό όριό της. Σύμφωνα με την Αρχαιολογική Υπηρεσία, «τα ευρήματα αυτά, αν και ταπεινού χαρακτήρα από πλευράς δόμησης και υλικών, αποτελούν πολύτιμα στοιχεία, για την προϊστορία της περιοχής και την αρχαιολογική έρευνα».
Σύμφωνα με τα όσα ανέφερε στη «Ν.Ε.» η διευθύντρια της υπηρεσίας Ιωάννα Δρακωτού, «τα ευρήματα δεν είναι τέτοια ώστε να μπορεί να αναδειχθεί και να χαρακτηριστεί ως αρχαιολογικός ο χώρος της ανασκαφής, ενώ το μόνο που μπορεί να διακρίνει κάποιος είναι τα επάλληλα διαμορφωμένα επίπεδα που καταδεικνύουν και τις περιόδους που κατοικήθηκε. Παρόλα αυτά, για τους αρχαιολόγους αποτελούν πολύτιμες πηγές για την έρευνά τους στην ευρύτερη περιοχή». Με την ολοκλήρωση της ανασκαφής οι ιδιοκτήτες των οικοπέδων αναμένεται να λάβουν έγκριση για οικοδόμηση και εναπόκειται στην κρίση τους αν θα διατηρήσουν κάποιο τμήμα του οικισμού της Νεολιθικής περιόδου.


Η αρχαιολογική σκαπάνη έφερε στο φως οπές πασσάλων, οι οποίες εξυπηρετούσαν τη στήριξη των καλυβών. Τα ευρήματα που αποκαλύφθηκαν, αποδεικνύουν τη χρήση του χώρου με σχετικά μακρά παραμονή. Ειδικότερα, εντοπίστηκαν επάλληλα δάπεδα κατασκευασμένα με χώμα και χαλίκι εξαιρετικά πακτωμένα για τη διαμόρφωση ομαλής και καθαρής επιφάνειας. Πάνω στα δάπεδα αναπτύσσονταν όλες οι δραστηριότητες του Νεολιθικού Ανθρώπου, όπως υποδηλώνουν τα ανασκαφικά ευρήματα. Ανάμεσα σ αυτά συγκαταλέγονται θραύσματα από αγγεία, λίθινα εργαλεία, όπως τριβεία, καθώς και λεπίδες οψιανού.

Ο οψιανός, ηφαιστιογενές πέτρωμα εισηγμένος από τη Μήλο, χρησιμοποιούνταν στις καθημερινές δραστηριότητες με ποικίλες μορφές και διάφορη χρήση όπως: λεπίδες, ξέστρα, μαχαίρια, πριόνια, σουβλιά, ξυράφια, κ.λπ. Τα εργαλεία αυτά εξυπηρετούσαν επαρκώς τον άνθρωπο στον οικισμό και στους αγρούς, καθότι χρησίμευαν για την κατεργασία ξύλου, οστού, δέρματος, φυτών και κυνηγιού (αιχμές βελών και δοράτων).
Βρέθηκαν επίσης εστίες καύσης, που περιείχαν καμένα χώματα, ελάχιστα καρβουνάκια, στάχτες και λίγα όστρακα. Οι εστίες αποτελούσαν πρόχειρες, αλλά και μόνιμες κατασκευές για την εξυπηρέτηση των καθημερινών αναγκών. Επιπλέον εντοπίστηκαν και μικρά αβαθή ορύγματα-λάκκοι, με σχήμα κυκλικό έως ελλειπτικό, οι ονομαζόμενοι από τους αρχαιολόγους βόθροι . Είχαν αποθηκευτικό χαρακτήρα, καθώς προορίζονταν για τη φύλαξη στερεών και υγρών τροφών. Μάλιστα σε ορισμένους από αυτούς βρέθηκαν θραύσματα πήλινων αγγείων, στα οποία αποθήκευαν την τροφή για την καλύτερη διατήρησή της.
Αξιοσημείωτο δε είναι, ότι στην ανασκαφή της Νέας Ερυθραίας τα ευρήματα αποκαλύφθηκαν σε πολύ μικρό βάθος, μόλις 20 εκατοστά από την επιφάνεια του εδάφους, με αποτέλεσμα ενδεχόμενες λίθινες κατασκευές να καταστράφηκαν από σύγχρονες παρεμβάσεις. Αυτό υποδηλώνεται από τους διάσπαρτους μικρούς ακατέργαστους ασβεστολιθικούς λίθους, που ήρθαν στο φως κατά την ανασκαφική έρευνα.
Η επιλογή της θέσης αυτής από τον Νεολιθικό Άνθρωπο στην ενδοχώρα, σύμφωνα με τους αρχαιολόγους, οφείλεται στην παρουσία του νερού στην περιοχή. Πράγματι, κατά την ανασκαφή προέκυψαν ενδείξεις διέλευσης αρχαίου ρέματος, βόρεια και κατά μήκος της εγκατάστασης αυτής, με κατεύθυνση Α-Δ. Προφανώς πρόκειται για έναν από τους πολλούς παραπόταμους του Κηφισού, που διαρρέουν το βόρειο τμήμα του λεκανοπεδίου της Αττικής. Εξάλλου, ο Κηφισός διέρχεται στα δυτικά του χώρου που ανασκάφηκε και σε κοντινή σχετικά απόσταση.